websaraReserveren gewenst  

Kunstlezing Lisette le Blanc, over de
'Muze der Tachtigers 

Sara de Swart 

woensdag 20 juni

Aanvang 14 uur
Entree € 12,50


button 2


Kunsthal Rotterdam wijdde in 2016 een tentoonstelling aan de relatief onbekend gebleven Nederlandse beeldhouwster en kunstmecenas Sara de Swart.

Dat gebeurde onder de titel 'Fatale kunst'.

Kunsthistorica Lisette le Blanc gaat met deze lezing in Stroomhuis Neerijnen nu dieper in op deze belangwekkende vrouw.


over Sara de Swart
     (portret boven, van Breitner)

Sara de Swart (1861-1951) wordt in Arnhem als enig kind geboren in een welgesteld gezin.

Eind negentiende eeuw maakt zij in Amsterdam als een van de weinige vrouwen deel uit van de voor de Nederlandse literatuur toonaangevende kunststroming Beweging van Tachtig.

Ze raakt daarbij bevriend met een groot aantal jonge kunstenaars, en velen van hen ondersteunt zij financieel door het aankopen van hun werk.
Dit levert haar de bijnaam ‘Muze der Tachtigers’ op.

Zij is bevriend met aan de Beweging van Tachtig verbonden schilders als George Hendrik Breitner en Isaac Israëls.
De schrijvers Lodewijk van Deyssel en Herman Gorter, en ook componist Gustav Mahler behoren tot haar vriendenkring.


Haar belangstelling gaat uit naar alle mogelijke kunstdisciplines, van schilderkunst en beeldhouwkunst tot literatuur, poëzie en muziek.
Het grote aantal portretten van Tachtigers dat in het boek ‘Fatale kunst’ wordt getoond, biedt een uniek inzicht in deze kunstenaarsgroep, die voor de ontwikkeling van de moderne kunst in Nederland van groot belang is geweest.

De Swarts scherpe oog voor talent en haar persoonlijke contacten met toonaangevende kunstenaars in binnen- en buitenland vormden de basis voor een imposante kunstverzameling.
Zo kon zij door haar vriendschap met kunstenaars als Auguste Rodin werk kopen en hen als eerste in Nederland introduceren.

Sara de Swart houdt haar leven lang een oprechte liefde voor de kunst en geeft haar hele vermogen uit aan het ondersteunen van kunstenaars die zij bewondert.

Vanaf 1909 raakt zij in steeds grotere financiële problemen en is zij genoodzaakt om geleidelijk al haar kunst te verkopen.



over de Tachtigers

Na 1880 komt in de Nederlandse literatuur een jonge groep schrijvers op.
Zij hangen een literatuuropvatting aan die afwijkt van de vorige generatie, aangevoerd door Nicolaas Beets (Hildebrand, een dominee). 
Literatuur moet niet moralistisch zijn, ze is een individuele uiting van een kunstenaar die daarmee andere individuen wil aanspreken. 
Alleen van Eduard Douwes Dekker (Multatuli) bleven ook de Tachtigers een groot bewonderaar.

De zogenoemde Tachtigers kregen niet makkelijk toegang tot de traditionele tijdschriften en daarom richtten ze De Nieuwe Gids op, die al snel spraakmakend werd. Ook schreven zij veel in De Amsterdammer (later: De Groene Amsterdammer geheten, het nu nog bestaande progressieve weekblad).


De Tachtigers zijn van grote invloed geweest, omdat ze een nieuw soort taalgebruik introduceerden, de zogenaamde 'woordkunst’.

Bovendien waren ze zeer op impressies gericht en gebruikten ze technieken die verwant zijn aan het impressionisme in de schilderkunst.



over Sara de Swart - II

Wikipedia schrijft over haar:

De Swart werd in 1861 in Arnhem geboren als dochter van de kunstschilder Corstianus Hendrikus de Swart en Elisabeth Sara IJntema. Zij volgde omstreek 1887 korte tijd een opleiding aan de Rijksnormaalschool voor Kunstnijverheid, te Amsterdam, en kreeg daarna les in beeldhouwen van Lambertus Zijl. Rond 1889 kreeg zij in Parijs les van de beeldhouwer Auguste Rodin.

Via Rotterdam kwam zij vervolgens in Amsterdam terecht waar zij woonde in een door Willem Witsen gekocht huis - het latere Willem Witsenhuis - aan het Oosterpark.
In 1898 verhuisde ze met haar levensgezellin, de schilderes en tekenares Emilie van Kerckhoff, naar Laren, in het Gooi. In 1918 vestigden zij zich op het Italiaanse eiland Capri.

De Swart werd geportretteerd door de schilders Breitner en Veth.
Door de schrijver Jan Engelman wordt ze bestempeld tot de 'Muze der Tachtigers', een typering die niet onomstreden was. 

De Swart werd geadoreerd door de schilder Eduard Karsen. Diens liefde werd door De Swart niet beantwoord, wellicht mede vanwege haar lesbische geaardheid. De afgewezen Karsen nam wraak door haar en haar vriendinnen te belasteren. Een vriendengerecht maakte een eind aan het geschil en stelde Karsen in het ongelijk.

De Swart had bewondering voor het werk van de schilder Odilon Redon, die zij in haar Parijse tijd had leren kennen. Samen met Jan Veth nam zij het initiatief om in Nederland een tentoonstelling aan zijn werk te wijden. Deze tentoonstelling werd in 1894 door Haagse Kunstkring georganiseerd.

De Swart overleed in 1951, op 90-jarige leeftijd, in Anacapri op Capri.



weblisettebover Lisette le Blanc

Lisette le Blanc heeft kunstgeschiedenis gestudeerd in Utrecht. 
Na vele jaren voor diverse instanties te hebben gewerkt heeft zij haar eigen bedrijf opgericht: Elysium Cultuur, waarin al haar activiteiten, kennis en ervaring zijn ondergebracht. 
Op dit moment is zij tevens conservator van diverse regionale musea, zoals in Tiel en Zaltbommel. 
Vanuit haar jarenlange ervaring en expertise op vele gebieden geeft zij vaak lezingen op maat over bijvoorbeeld tentoonstellingen en bijzondere kunstenaars. 

Vandaar dat Stroomhuis haar graag uitnodigt voor lezingen als deze.