Onze nieuwsbrief  

Wilt u op de hoogte blijven van ons programma? Meld u nu aan.
 

captcha 

   

web bakens aan de rivierBAKENS AAN DE RIVIER

Poëzie geïnspireerd op de Waal en de bakens langs de rivier.

Op vrijdag 11 juli j.l. werd in Stroomhuis een poëzie-wedstrijd gehouden. Gevraagd werd om gedichten rond het thema 'Verzet je Bakens, poëzie geïnspireerd op de Waal en de bakens langs de rivier.' De jury, bestaande uit Ton Jansen, Ton den Boon en Chiel de Kruijf, selecteerde als winnend gedicht: “Waalweemoed”, van Noud Bles. 

Het juryrapport behandelt alle ingezonden gedichten, die daarna ook zijn opgenomen in de onderstaande tekst.

Juryrapport

In het kader van het evenement ‘Bakens aan de rivier’ zonden circa tien dichters ruim dertig gedichten in, waarin de Waal en de taal elkaar ontmoeten.
De rivier blijkt alle schrijvers te kunnen inspireren tot herinneringen en mijmeringen en bovendien emoties op te roepen.
In veel gedichten viert weemoed de boventoon, wat gezien de aard van de inspiratiebron – rivieren dienen wel vaker als metafoor van het ‘eeuwige voorbijgaan’ – niet hoeft te verwonderen. 

De jury heeft als taak gekregen uit alle gedichten een prijswinnaar te selecteren. Dat dat een lastige opgave is, spreekt vanzelf: hoe kun je de emoties die de rivier oproept bij verschillende dichters vergelijken? De jury heeft zich daarom bij het bepalen van het winnende gedicht laten leiden door de meer technische aspecten van poëzie, de ‘vorm’: in welk gedicht worden de poëtische middelen taal, klank, ritme, metaforiek (beelden) en stijlfiguren het meest effectief ingezet?

In alle inzendingen is te zien dat deze verschillende poëtische middelen van een reeks woorden tot een gedicht kunnen maken.
Een metafoor als ‘de huid van de rivier’ in het gedicht ‘De Speelse Waal’ van Lucy is daar een voorbeeld van en het gedicht ‘Rust’ van dezelfde auteur laat zien hoe waarnemingen die betrekking hebben op de rivier tot een haikuachtig beeld aan het slot kunnen leiden waarmee de waarnemingen boven zichzelf worden uitgetild.


De lange gedichtenreeks van Ans van Heel is sterk associatief en roept door verwoorde impressies over de Waal emoties op die de rivier ontstijgen.

Het gedicht ‘(D)Waalmoment’ van Han Kersten berust mede op de woordspeling die de titel al verraadt en laat zien hoe het stromende water een weemoedige herinneringenstroom activeert.

Van geheel andere orde zijn de twee gedichten van Piet de Bakker, die de topografie van de Waal op geheel eigen wijze in kaart brengen.

Het gedicht ‘Leven’ van Nini Salet maakt duidelijk hoe een enkel poëtisch middel, in dit geval de tegenstelling, op effectieve wijze een adequate impressie van de rivier teweeg kan brengen, waarbij de rivier bovendien tot slot zelfs even uit zijn stroombed getild wordt en kan uitmonden in een universele observatie.

Het vermengen van twee motieven vindt plaats in het gedicht ‘Stroomloos rivierengebied’ van Jaap Sluiter, in welke titel de dichter al prikkelt door het woord ‘stroomloos’ meerduidig te maken.
De aantrekkelijkheid van dit gedicht schuilt mede in de combinatie van een historische gebeurtenis – een prozaïsch helikopterongeval waardoor het rivierenland dagenlang in duisternis gehuld werd – met een door mythen omgeven geschiedenis.
Hierdoor krijgt het helikopterongeval haast mythologische proporties.


Van geheel andere orde is het anekdotische gedicht zonder titel van Fien Baijense, waarin het muzikale van de taal benut wordt om de eenvoud van het dagelijks bestaan aan en rond de rivier te beschrijven.

Een enkele herinnering ligt aan de basis van het weemoedige gedicht ‘De Waal 1962’ van Alien Lap, dat door het beschreven tafereel – een schip dat passeert – even, misschien wel onbedoeld, herinnert aan een van de bekendste ‘Waalgedichten’, namelijk ‘De moeder de vrouw’ van Martinus Nijhoff, waarin een even alledaagse gebeurtenis – een schip dat ‘door de brug’ gevaren komt – doet wat poëzie moet doen: ogenschijnlijk gewone gebeurtenissen onttrekken aan hun eigen banaliteit en er een ‘hogere’ betekenis aan gaven.

web Noud BlesTenslotte ontving de jury het gedicht 'Waalweemoed' van Noud Bles (foto rechts), een gedicht dat begint met een welhaast Koplandiaanse reflectie op de rivier en dat eindigt met de filosofische vragen waarop de Waal nooit een antwoord geeft. Vorm en inhoud versterken elkaar in dit gedicht, dat dankzij de consistente en creatieve toepassing  van poëtische middelen zoals klankherhaling, laat zien dat men een tekst met een filosofische inslag wel degelijk ook lyriek kan worden. De jury heeft dit gedicht dan ook als het winnende gedicht aangewezen.

De jury bedankt alle inzenders en wenst de schrijver van het prijswinnende gedicht veel plezier met zijn prijs.



Winnend gedicht

 WAALWEEMOED

Wat weet de rivier van de weg,
die ooit begon, onzichtbaar, hoog, en
na de langste afstand en de wijdste bochten
steeds naar de breedste breedte zoekt,
die vindt en oplost in zichzelf?

Ook ik weet niet waar ik begon,
wanneer en vooral niet: waarom.

Wij lijken op elkaar, de rivier en ik,
de rivier en jij en wij.
Eens kroop het leven naar het land.
Zie mij: ik sta rechtop.
Eens telden wij één cel,
Nu denk ik na, droom op mijn oever,
Vaar mee met de stroom,
en eindig ooit in zee.

Bij elke bocht kijk ik vooruit zover ik kan en
weer terug, waar ik niets meer zie.
Waar is de Waal? Wanneer? Waarom?

                             Noud Bles

 


 

 Overige gedichten:

 



ZOMER, HERFST EN WINTER AAN DE WAAL

Wie kent het niet ’t rivierenland.
De brede stroom…. De Waal
Mijn wieg stond in het polderland
Langs d’oever van de Waal
Of ‘k hier nu blijf of weg zal gaan
‘k Houd altijd de herinnering aan het leven aan de Waal.

De zomerhemel spiegelt zich in ’t water van de Waal.
Een kleine roeiboot wiegelt licht
Op ’t water van de Waal
Ik sta stil aan de waterkant
Mijn blote voeten in het zand
Van ’t strandje aan de Waal.

’t Striemt, herfst met regenvlagen
Onverstoorbaar stroomt de Waal.
Komt stormwind……wolken jagen
Rustig verder stroomt de Waal.
En ‘k fiets moeizaam……langs de dijk
En denk vol van bewondering :  Kijk
Hoe machtig is de Waal.

De sneeuw smelt……’t water stijgt en stijgt
En breder wordt de Waal.
En mensen bij de dijk op wacht
Meten krachten met hun kracht.
De wind maakt het wel guur…..en koud
En maar hopen….. dat de dijk het houdt
Het water van de Waal.

De tijd zal steeds voorbij gaan
Net als het water van de Waal.
Hij keert niet…..kan niet stilstaan
Net als het water van de Waal.
Maar als ik oud en grijs zal zijn
Zal de Waal nog steeds hetzelfde zijn.
Dezelfde mooie Waal.

                     Fien Baijense





TOPOGRAFISCH WAALSONNET

(onvoltooid, op alfabet)

Andelst, Brakel, Beneden-Leeuwen,
Boven-Leeuwen, Bemmel, Deest,
Dreumel, Dodewaard en Druten,
Doornenburg, Gameren en Gendt,

Haaften, Hellouw en Herwijnen,
Heesselt, Hurwenen, IJzendoorn,
Kekerdom, Lent, Neerijnen,
Nieuwaal, Nijmegen en Ooij;

Ochten, Oosterhout, Ophemert, 
Opijnen, Rossum, Slijk-Ewijk,
Tiel, Tuil, Varik, Vuren,

Wamel, Winsen, Waardenburg,
Zaltbommel en Zuilichem.

 

                      Piet de Bakker





STROOMOPWAARTS OVER DE WAAL

(een topografisch kreeftsklankdicht)

Neruv, Lekarb, Nenijwreh,
Mehciliuz, Wuolleh,
Laawuein, Netfaah, Neremag,
Liut, Lemmobtlaz, Grubnedraaw,

Nenijreen, Nenijpo, Nenewruh,
Tlesseeh, Mussor, Kirav,
Tremehpo, Lemuerd, Leit, Lemaw,
Newueel-Nedeneb, Nroodnezij,
Newueel-Nevob, Nethco, Neturd,

Draawedod, Tseed, Nesniw,
Stledna, Kijwe-Kijls, Tuohretsoo,
Negemijn, Tnel, Lemmeb, IJoo,
Tdneg, Grubnenrood, Modrekek.

                    Piet de Bakker





RUST

Zoekend naar de zon
      bewegend in de wind
wachtend op wat lenteregen
       zit ik----
       stil-leeg-open
ademend-de Waal
       luisterend-vogels
Zacht glijdt het zand
       tussen mijn
                vingers door.

                         
DE SPEELSE WAAL

Zon beschenen
        waterdruppels
spatten vrolijk,
          zwierig
op de huid
      van de rivier
als zilveren belletjes
twinkelend licht
         dansend op de golven.

                                         
WAALSTRAND

          Stilte
      Is diep in mij
rustend op de grijze kei
hoor of droom ik de zee.

     Zoete geuren
     oog gesloten
streelt een zachte bries
     wang en hals.

      Plots heftig
     slaan golven
  in driftige cadans
 het kinderkasteel
         kapot.
   schip en stilte
     zijn voorbij.

    
DE WAAL

Het water in de Waal
Is zoet en wel wat schraal
maar met ’n zakje kruidenthee
daar doe je grote wonderen mee.

 

                    Lucy Geene





(D)WAALMOMENT

gebogen
hangt de schipper over het roer van zijn schip
staart over de boeg naar de golven
naar de laatste zon van die dag.

de motor van het schip
duwt moeiteloos
de zware lading naar de zee
neemt met dezelfde moeite
de herinneringen van de schipper mee.

terneergeslagen
kijkt de schipper naar een meeuw
mijmert over de boeg, over vroeger,
over de laatste momenten

toen zij haar leven in handen van de Waal legde
in het smeltwaterkoude water van de Waal,
dwaalmoment
het water dat haar warmte tot zich nam
haar einde inluidde.

de motor van het schip
duwt schier eindeloos
zijn beladen herinneringen naar de zee
neemt met dezelfde moeite
de tranen van de schipper mee.

neemt met dezelfde moeite
de herinnering aan zijn geliefde mee

                    Han Kersten





DE WAAL 1962

Ik, meisje van een eiland, logeerde aan de Waal
en half in slaap ervoer ik -als in een  droom die je gelukkig doet ontwaken-
dat er een schip passeerde. Het gleed zo stil, toch hoorde ik de stemmen en muziek, ver over 't water.
en knielend voor het raam voeld' ik  een diep verlangen om
deel van deze stroming uit te maken - een jeugdig ideaal

Het schip nam alles mee,  het licht, geluid, gelach
In mijn geheugen blijft het varen tot op deze dag.

 

                    Alien Lap





LEVEN

er is geen branding er zijn golven
die sterren leggen  op het strand

er zijn geen rivieroevers er zijn dijken
die huizen beschermen tegen water

om huizen te bemensen branden de sterren
zo kan water spelen met vuur
om aarde leven in te blazen

 

                    Nini Salet





STROOMLOOS RIVIERENGEBIED

Plaats: Bommel en Waarden 2007
Tijd: De donkere dagen voor Kerst
Melodie: Tegendraads
Tempo: gespannen en snel (volt en vlot)


Toen kwam er een flits uit het oosten:
een apache daalde neer,
Caspar steeg uit en bloosde,
zocht hij het kindeke teer?


God, wat was het donker,
slierten dik engelenhaar.
Schepen voeren, geen zonk er
bij één was de schroef onklaar.


Essent en Nuon sloegen kruizen,
ze pakten de draad weer op.
Gelukkig hoefden we niet te verhuizen:
stroom is wat anders dan sop.


En het kind? Het kind was hij zelve, ‘t verdient geen straf.
Plots vijftigduizend huishoudens in ’t donker,
geen doden, slechts sterrengeflonker,
zo’n kind? zo’n kind? hoort bij de staf!



WAALSTROOM

Boten drijven op de Waal:
kachels, auto's, koeien.

Boten varen op de Waal:
kachels, tractors, koeien.

Boten stampen op de Waal,
gas, grint, koeien.

Boten snijden door de Waal,
gras, kribben, krabben, koeien.

Kribben knotten. Ribben.
Boten, kachels, gas.

Kribben minder wars.
Boten, kolen, gas.

Kleine kribben, crescendo,
boten, kolen, gas.

Hoge vloed vliet weg,
boten, kolen, gas.

Verlaagde krib, meer grip,
 't Mirakel bij Brakel.

 't Water hoog en laag:
kachels, kolen, koeien.

Verkoeling op de krib:
koeien, koeien, koeien.

Geen weer of warme Waal,
Boten loeien.

Weinig Waal, gebroken aal:
knoeien, knoeien, knoeien


Winter over de Waal,
aken, tankers, boeien.

Winter langs de Waal,
Grauwe weiden, grauwe vogels, boeien.


Lente aan de Waal:
grassen, bloemen, bloeien.

Een warm hart voor de Waal?! Roept:
Boeien, boeien, boeien.


STOLPERSTEINE (buiten mededinging)

Onbegrijpelijk     
                                              
Stil verdriet
noch over gesproken
noch getweet
ligt op straat

Eruit gesleept
allemaal
in beestenwagens gestald
Auschwitz Birkenau
Dachau
Buchenwald
Bergen Belsen
afgepast
vergast
geëlimineerd

Nu vereerd
met Stolpersteine
Wegen Schweine
Bewust
Hitlers wang
gekust

Tweede Wereldoorlog:        
overstelpend gebed en
te weinig Nederlanders
in 't verzet
 

Kruis je

'n Stolperstein
mijd hem
en verdwijn
als de slachtoffers
je zagen
was zelfs jé scháduw
niet te verdragen

Nederlanders nu:
't gros van wij ...                
is als 't gros van zij...          

Niet wéinig

te weinig

 

                    Jaap Sluiter





De gedichten van Ans van Heel zijn als laatste geplaatst omdat ze bij elkaar behoren en geïllustreerd worden door even zovele schilderwerken en vice versa


tekst 1


waal rivier 
grijs       
onbestemd
stromend kolkt
rolt dapper
door landschap
langs dijk
luchtig vredig
en 
daarboven
blauwig licht
lucht
wolkendek


tekst 2

luchten -loos
soms glijdt het even langzaam zacht
vloeit sijpelt
langs
gaat heen
vaag wiegend
muzikaal moment
luchtloosheid
naar het scheen


tekst 3

Luister  ze blijven
steken de kop op       komaan
aan het begin
zit een einde
opnieuw
het einde voorbij
vorm veranderd
golven blijven
soepel met kracht
verwerken       versterken
steeds  weer              

steeds weer     steeds weer
opnieuw       


tekst 4

        stromen
soms
ja soms
maar toch
je beukt brult zeurt 
zonder humor
misbruikt          je kracht
slechts stromen is het doel        
stromen 


tekst 5

stroom binnen
ongevraagd plezier
bekend gebaar
altijd  onvolgbaar onverwacht
wil ik jouw stromen kwijt
zal in vervolg
de blik gericht
met adem in- en uit 
zien 
als  een ritme 
golvend gaan
stroom mee
tot     aan
het eind


tekst 6

wolkendek
omzoomd schoon wolkendek
zo schoon
vandaag wat licht
blauw     grijs
en morgen
dichtgeslibd
vandaar
doen wij         
‘gewoon’ 



tekst 7

heden             verleden
zichtbaar vandaag
gekleurd  vervormd 
door stromen en slijten
verhard verzwaard
beperkt door dijken
zicht ontnomen blikken  begrensd
stroom rustig stroom heftig
                rivier  


tekst 8


gekoesterd  gebied
gevoel stijl ontbering
toonloos
gedachten lied
liefde  
verkrachting
ruw ingebed  
niet soepel vloeiend
ruimte voor de rivier
gedachten goed



tekst 9


            licht lucht
            kracht  stromen
klieven kleven
            ontladen
ongemak
            ruimte vullend 
licht en kleuring
            onrust  rust
            passend  in de tijd                 


tekst 10

            surrealistisch
            flash                back
            beelden kleurrijk
      angstig
            terugvoeren in de tijd
            deel van mijn deel                            

            laat zien het onzichtbare
  onzekerheden
            nu onverstoorbaar
  rustig  helder 


tekst 11


natuurlijk
wil ik vrolijk zijn
zoals de lucht het water
die draaien golven rond
gestuurd
moeder natuur
geweld bijtijd en wijle
het overlevingsspel
zie  voel  pas je aan
je krijgt het aangereikt
bevalt het wel- of niet
zoekend sturend glurend
blijf in je kracht
zoals de rivier
niet gehinderd
overvoerd
draai mee hou vol
zoals het water
golven stuurt



tekst 12


onomkeerbaar
water
onbarmhartig zichtbaar
moedig nu
vandaag
gisteren rustig
vorm vertraagd
nooit uitgedroogd verdord
ontoegankelijk soms
onvergankelijk
losgeslagen
verterend
            liefdevol opnemend
puur water


tekst 13

de dag vandaag
die dag
voorbij als dag
gevlogen
begon vandaag       
die dag
de avond valt                    rivier
stroomt
die dag   die nacht
en kort daarna          
de dag  begint
gewoon         
die dag
neemt en geeft
zoals altijd  
van dag tot nacht      tot dag
rivier stroomt             stroomt                       

stroomt



tekst 14


mooie rivier     je woeste karakter
lacht vredig 
van moeder  naar kind
met de golven  van helderwit-
blauw -grijs
nooit  hetzelfde           nooit als
daarvoor
mooie compositie  wind dirigent
water  één koor         
eenmaal een traan     
ik ga mee       
verdriet verzonken
in de diepte van de rivier      


tekst 15

rivierenlandschap                    
   rivier stroomt...door rivierenland 
   rivierenland en polderland 
   land met dijken           land met
weiden
   weidenland en waterland 
   dijken van rivierenland 
   rivier stroomt golft en kabbelt 
   langs de dijken en de weiden 
   waterland – rivierenland          
           dijken weiden polderland
landschap van rivierenland  


tekst 16


           hechting 
           zoals het water 
           vloeibaar
           de lucht  ijl     
luchtig blijft 
           de wind de aarde 
                        kracht  tot leven 
           voelt alles  onbestemd 
           gedachteloos 
       hoor ik het deinen 
           verbonden 
           steeds met jou riviergeluiden   

                    Ans van Heel 


 

 Buiten mededinging:




BAKENS AAN DE RIVIER


ik was een kind en leefde op het water
het schip bracht mij van daar naar daar
Varik, Bommel en Gorkum lagen binnen één dagvaart

ik leefde op het water beschermd als in Noachs ark
ik leefde binnen de horizon van tijd en plaats
het schip voer stroomopwaarts
het schip voer stroomafwaarts

ook leven is tegen de stroom ingaan
en met de stroom meegaan

de horizon gaat voor je uit
maar de horizon volgt je ook

kun je leven zonder horizon?
kun je wonen zonder horizon?
kun je zijn zonder horizon?
is er tijd zonder horizon?

de avonden waren stil op de rivier
slechts bij mist sprak de klepel voor hen die de klok niet zagen

en als de mist optrekt van de rivier
komt dan de eeuwigheid weer in de tijd?

eenmaal en andermaal kwam de eeuwigheid in de tijd

langs de rivier, beeld van leven,
staan bakens als merktekens van veiligheid

als je ogen hebt,
als je je ogen niet sluit houden de bakens je op koers

op de dijk, van bron naar zee,
staan molens om het brood te malen
kerktorens, de wegwijzers voor pelgrims en reizigers
signaaltekens om op te zien
te verwachten

als je schip de hele wereld is
als je ik de hele wereld is
kijk je dan nog op?

en toch gaat de rivier van de bron naar de zee
gaat jouw druppel van de bron naar de volheid van de tijd

 

                     ebehans baars

 


 

      

   

Nieuws

Programma van de pers

Het najaarsprogramma van cultureel centrum Stroomhuis is gereed. Ons nieuwe programmaboekje rolt op ma 28 aug van de pers. Snel daarna is het op veel plaatsen gratis verkrijgbaar. Ook in onze horeca: UIT-spanning het Stroomhuis.
Ook is het allemaal al hiernaast te lezen op onze website. Voor specifieke thema's: klik op 'knoppen' als: 'exposities', 'muziek', 'filmhuis', etc. Voor reserveringen: klik op knop 'Reserveren'. 
Kijk maar, en kom bezoeken wat u leuk lijkt!


weblogoWerelseklanken

'Wereldse Klanken'

Stroomhuis Neerijnen start in september een twééde maandelijkse concertserie op de zondagmiddag: 'Wereldse Klanken', steeds op de eerste zondag van de maand. Deze concerten staan in het teken van authentieke muziek uit landen uit de gehele wereld. Voorbeelden zijn fado, klezmer en zigeunermuziek. Tijdens de eerste acht concerten zal muziek ten gehore worden gebracht uit landen in Europa, daarna ook van elders.
Dit alles dus naast de succesvolle serie 'Rivierenland Klassiek'. Daarmee gaat Stroomhuis zeker verder, te weten op steeds de dérde zondagmiddag van de maand.


webfilmchina2
Cinema
China

Het Filmhuis van Stroomhuis brengt dit najaar (november) een bijzondere vierdelige filmcyclus over 'Cinema China'. Het gaat zeker om de opmerkelijke 'vijfde generatie' Chinese regisseurs, die het Mao-verleden verwerken en zoeken naar nieuwe openingen. Ook regisseurs uit het inmiddels ingelijfde Hongkong, en uit Taiwan, de 'afvallige' provincie, krijgen aandacht. Ondanks die politieke verschillen voelen de filmmakers in de drie gebieden een sterke culturele band en erfenis. Marc Westermann, filmexpert Stroomhuis, is onze gids in deze indrukwekkende Chinese filmontwikkeling. De eerste filmavond China is met een authentiek Chinees etentje.


Weer bereikbaar !

Stroomhuis Neerijnen is weer goed bereikbaar. Want de Steenweg - tussen Geldermalsen/Tricht en Waardenburg - is weer voor alle verkeer vrijgegeven. De aanleg van een fietspad langs die route heeft meer dan een halfjaar geduurd, en vergde voor velen steeds een enorme omweg. Mooi dat dat fietspad er nu ligt. En ook heel fijn dat Stroomhuis en Uitspanning het Stroomhuis nu weer goed te bereiken zijn!


webzwerfbieb3

'Zwerfbieb Stroomhuis'

Stroomhuis Neerijnen heeft in horecagelegenheid 'UIT-spanning het Stroomhuis' een heel bijzondere bibliotheek geopend. Namelijk een boekenkast vol boeken, en ook dvd's en cd's, die je gratis mag meenemen en lenen als je dat leuk lijkt.
Tegelijk mag je er ook boeken, films en muziek in terug zetten die je zelf mooi vond en waarvan je anderen wilt laten meegenieten.
'Delen' heet dat. We geven dit initiatief, samen met Bibliotheek Rivierenland, de naam 'Zwerfbieb Stroomhuis'. Info bij Wim Schoutendorp: 06-13473992


Stroomhuis zoekt 
technici (m/v)

Door de almaar groeiende belangstelling voor de activiteiten van cultureel centrum Stroomhuis Neerijnen is er behoefte aan uitbreiding van onze werkgroep technische ondersteuning. Heb jij (m/v) kennis van theatertechniek als licht, geluid en projectie, en wil je dat met ons delen, of wil je dit graag leren: geef je op en sluit je dan aan bij de groep vrijwilligers van Stroomhuis Neerijnen. Belangstellenden voor wie dit een uitdaging is, kunnen zich melden via ons mailadres: 

Leuk als je je aangesproken voelt!

   
© Design by Pino&Partner